Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất gỡ vướng cho các giao dịch đất đai kéo dài nhiều năm
Một trong những nội dung đáng chú ý trong đề xuất sửa đổi Luật Đất đai là việc xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho các trường hợp mua bán đất bằng giấy viết tay trong giai đoạn từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024.
Đề xuất được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra trong tờ trình xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai dự kiến trình Quốc hội trong chương trình lập pháp năm 2026.
Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn một thập kỷ vẫn còn số lượng lớn các giao dịch chuyển nhượng đất đai thực hiện bằng giấy viết tay chưa được giải quyết dứt điểm về mặt pháp lý. Điều này khiến nhiều người dân gặp khó khăn trong việc đăng ký quyền sử dụng đất, không thể thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, thế chấp hoặc thừa kế theo quy định.
Mở cơ hội cấp sổ đỏ cho đất mua bán bằng giấy viết tay
Theo đề xuất mới, các trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay trong khoảng thời gian từ ngày 1/7/2014 đến ngày 1/8/2024 có thể được xem xét công nhận quyền sử dụng đất nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Đây được xem là giải pháp nhằm tháo gỡ những tồn tại kéo dài trong thực tiễn, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân đã sử dụng đất ổn định trong nhiều năm.
Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh việc công nhận phải đi kèm các tiêu chí cụ thể, chặt chẽ nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách để hợp thức hóa các giao dịch không đúng quy định.
Đề xuất siết giao dịch đất trong thời gian chờ thu hồi
Bên cạnh việc tháo gỡ cho các trường hợp mua bán bằng giấy tay, dự thảo sửa đổi Luật Đất đai cũng đề xuất điều chỉnh quyền của người sử dụng đất khi đã có thông báo thu hồi đất nhưng chưa ban hành quyết định thu hồi chính thức.
Hiện nay, trong khoảng thời gian này, người sử dụng đất vẫn được phép chuyển nhượng, tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Thực tế đã phát sinh nhiều trường hợp mua bán đất với mục đích đón đầu đền bù, hưởng lợi từ chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
Để hạn chế tình trạng đầu cơ và trục lợi, Bộ đề xuất người nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất trong giai đoạn này chỉ được hưởng các quyền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tương đương với chủ sử dụng đất trước đó.
Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, quy định này sẽ góp phần đảm bảo công bằng trong công tác giải phóng mặt bằng và hạn chế các hành vi đầu cơ đất đai.
Đề xuất nới quy định nhận chuyển nhượng đất trồng lúa
Một nội dung khác cũng nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất sửa đổi quy định liên quan đến nhận chuyển nhượng đất trồng lúa vượt hạn mức.
Theo quy định hiện hành, cá nhân nhận chuyển nhượng đất trồng lúa vượt hạn mức phải thành lập tổ chức kinh tế và xây dựng phương án sử dụng đất. Nhiều ý kiến cho rằng quy định này làm tăng chi phí, phát sinh thêm thủ tục hành chính và chưa phù hợp với thực tế triển khai các dự án đầu tư.
Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất trường hợp đã có dự án đầu tư phù hợp được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận thì không cần lập thêm phương án sử dụng đất trồng lúa.
Nếu được thông qua, quy định mới sẽ giúp giảm đáng kể các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư và khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp.
Xử lý linh hoạt hơn với các trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp
Dự thảo sửa đổi Luật Đất đai cũng đề cập đến việc xử lý các trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp như đất lấn chiếm hoặc đất được giao trái thẩm quyền trong quá khứ.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc giải quyết các trường hợp này cần được thực hiện theo hướng linh hoạt hơn, dựa trên thực trạng sử dụng đất và điều kiện cụ thể của từng địa phương nhằm hạn chế phát sinh tranh chấp và khiếu kiện kéo dài.
Luật Đất đai 2024 vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ
Sau gần hai năm triển khai, Luật Đất đai 2024 đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý về quản lý và sử dụng đất đai. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc liên quan đến giá đất, thu hồi đất, bồi thường, thủ tục hành chính và phân cấp quản lý.
Mặc dù các cơ quan chức năng đã ban hành 26 văn bản hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn, song nhiều vấn đề thực tiễn vẫn chưa được xử lý triệt để.
Theo kế hoạch, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung sẽ điều chỉnh khoảng 65 điều của Luật Đất đai 2024, tập trung vào việc luật hóa các cơ chế thí điểm hiệu quả, tăng cường phân cấp, phân quyền và khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.
Kỳ vọng tháo gỡ hàng loạt vướng mắc cho người dân và thị trường
Nếu được thông qua, đề xuất cấp sổ đỏ cho đất mua bán bằng giấy viết tay được kỳ vọng sẽ giải quyết một lượng lớn hồ sơ tồn đọng trong nhiều năm qua, giúp người dân bảo đảm quyền lợi hợp pháp đối với tài sản của mình.
Đồng thời, các điều chỉnh về thu hồi đất, chuyển nhượng đất trồng lúa và xử lý các trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp cũng được kỳ vọng góp phần hoàn thiện khung pháp lý đất đai, giảm tranh chấp và thúc đẩy sự phát triển minh bạch, bền vững của thị trường bất động sản Việt Nam trong thời gian tới.
